Kraamzorg aanvragen: stap-voor-stap uitleg

Kraamzorg aanvragen is iets wat veel zwangere vrouwen uitstellen tot het derde trimester, terwijl je eigenlijk al vroeg in je zwangerschap moet beginnen. Kraamzorgorganisaties hebben beperkte plaatsen en in drukke regio's is de wachtlijst lang. In dit artikel leggen we precies uit wat je moet doen, wanneer, en waar je op moet letten.

Waarom zo vroeg mogelijk aanvragen?

In Nederland heb je als kraamvrouw recht op kraamzorg via de basisverzekering. Elke zorgverzekeraar is wettelijk verplicht kraamzorg te vergoeden, maar de uitvoering ligt bij kraamzorgorganisaties. Die organisaties hebben echter niet onbeperkte capaciteit.

In populaire gebieden, zoals de Randstad, maar ook in groeiende gemeenten buiten de grote steden, kan de bezetting van kraamzorgorganisaties hoog oplopen. Als je te laat aanvraagt, loop je het risico dat er in jouw regio geen plek meer vrij is rondom je uitgerekende datum. Dat betekent dat je misschien minder uren krijgt dan je nodig hebt, of dat je bij een organisatie terechtkomt die verder van huis zit.

Het advies is dan ook: vraag kraamzorg aan zodra je zwangerschap bevestigd is, bij voorkeur in de eerste of vroege tweede trimester.

Stap 1: Controleer je zorgverzekering

Voordat je een kraamzorgorganisatie kiest, kijk je eerst wat jouw zorgverzekering vergoedt. De basisverzekering dekt een minimaal aantal kraamzorguren, vastgesteld door de Stichting Perinatale Registratie Nederland. In de praktijk gaat het om minimaal 24 uur tot maximaal 80 uur verdeeld over de kraamperiode, afhankelijk van je situatie.

Wat dekt de basisverzekering?

De basisverzekering vergoedt kraamzorg op basis van het Indicatieprotocol Kraamzorg. Hoeveel uren je krijgt, hangt af van factoren zoals:

• Of je voor het eerst bevalt of al eerder
• Of je thuis of in het ziekenhuis bevalt
• De gezondheid van jou en je baby
• Of er sprake is van medische complicaties

Aanvullende verzekering

Sommige zorgverzekeraars bieden via de aanvullende verzekering extra kraamzorguren aan. Controleer dit in je polisblad of bel je verzekeraar. Als je denkt dat je meer uren nodig hebt, is het nu het moment om je polis eventueel aan te passen, want tijdens de zwangerschap zijn de mogelijkheden beperkt.

Stap 2: Kies een kraamzorgorganisatie

Nederland telt tientallen kraamzorgorganisaties, van grote landelijke aanbieders tot kleine lokale bureaus. Niet alle organisaties werken in jouw regio en niet alle organisaties hebben een contract met jouw zorgverzekeraar.

Gecontracteerde zorg versus niet-gecontracteerde zorg

Als je kiest voor een organisatie die een contract heeft met jouw zorgverzekeraar, betaal je weinig tot niets zelf. Kies je voor een niet-gecontracteerde organisatie, dan vergoedt je verzekeraar alleen een deel van de kosten. Het resterende bedrag betaal je zelf.

Controleer via de website van je zorgverzekeraar welke organisaties in jouw regio gecontracteerd zijn. Deze lijst vind je ook via het zorgkantoor of de verzekeraar zelf.

Waar let je op bij het vergelijken?

Naast het contract zijn er meer factoren die je kunt meewegen:

• Beschikbaarheid: Is er nog plek rondom jouw uitgerekende datum?
• Werkgebied: Werkt de organisatie in jouw gemeente of wijk?
• Beoordelingen: Wat zeggen andere ouders over de begeleiding, communicatie en flexibiliteit?
• Vaste of wisselende kraamverzorgenden: Sommige organisaties proberen je aan een vaste kraamverzorgende te koppelen; andere werken met een pool.

Stap 3: Doe de aanvraag

Als je een geschikte kraamzorgorganisatie hebt gevonden, is het tijd om de aanvraag in te dienen. Dit kan bijna altijd online via de website van de organisatie, maar soms ook telefonisch.

Welke informatie heb je nodig?

Bij de aanvraag geef je doorgaans de volgende gegevens op:

• Je naam, adres en geboortedatum
• Je uitgerekende datum
• Je burgerservicenummer (BSN)
• Je zorgverzekeraar en polisnummer
• Of het je eerste zwangerschap is
• Eventuele bijzonderheden, zoals een meerlingzwangerschap

Bevestiging en intakeafspraak

Na je aanvraag ontvang je een bevestiging. Vervolgens neemt de kraamzorgorganisatie contact met je op voor een intakegesprek, dat meestal plaatsvindt rond de 34e tot 36e week van je zwangerschap. Tijdens dit gesprek bespreken jullie je wensen, de situatie thuis en wordt de zorgplanlijst opgesteld. De kraamverzorgende bespreekt ook praktische zaken zoals welke materialen je nodig hebt en hoe de bezoekmomenten eruitzien.

Stap 4: De bevalling en de kraamperiode

Als je bevalling begint, breng je de kraamzorgorganisatie zo snel mogelijk op de hoogte. Sommige organisaties hebben een 24-uursbereikbaarheid specifiek voor dit moment. De kraamverzorgende kan dan zo snel mogelijk worden ingepland.

Thuis bevallen

Als je thuis bevalt, is de kraamverzorgende aanwezig tijdens en direct na de bevalling. Zij ondersteunt de verloskundige, helpt bij de verzorging van de baby en zorgt dat jij goed verzorgd wordt in de eerste uren na de geboorte.

Bevallen in het ziekenhuis of geboortecentrum

Bevalt je in het ziekenhuis, dan beginnen de kraamzorguren thuis zodra je ontslagen bent. Bij een korte opnameduur kan de kraamverzorgende soms al op de tweede dag beginnen.

Hoeveel uren per dag?

De hoeveelheid uren per dag varieert. In de eerste dagen na de bevalling kunnen dat meer uren zijn, later in de week minder. De precieze verdeling wordt vastgesteld door de verloskundige of kraamverzorgende op basis van het indicatieprotocol. Gemiddeld kom je uit op 6 tot 8 uur per dag in de eerste dagen.

Stap 5: Eigen bijdrage betalen

Voor kraamzorg geldt een wettelijk vastgestelde eigen bijdrage per uur. In 2024 is dit bedrag vastgesteld op circa 4 tot 5 euro per uur, afhankelijk van aanpassingen door de overheid. Dit bedrag betaal je direct aan de kraamzorgorganisatie. Let op: dit staat los van je eigen risico; kraamzorg valt niet onder het eigen risico.

Controleer elk jaar of de eigen bijdrage aangepast is, want dit bedrag kan jaarlijks wijzigen. De kraamzorgorganisatie is verplicht je hierover te informeren vóór de start van de zorg.

Veelgemaakte fouten bij het aanvragen

Om problemen te voorkomen is het goed om te weten waar het soms misgaat:

• Te laat aanvragen: Dit is verreweg de meest voorkomende fout. Aanvragen vóór de 12e week is ideaal.
• Geen check op contractstatus: Een organisatie zonder contract kost je geld.
• Geen rekening houden met de uitgerekende datum: Organisaties plannen op periode, niet op de exacte dag. Een geboortegolf in jouw regio kan voor schaarste zorgen.
• Niet melden bij wijziging: Als je verhuist, van verzekeraar wisselt of je gezinssituatie verandert, geef dit dan direct door aan de kraamzorgorganisatie.

---

Veelgestelde vragen over kraamzorg aanvragen

Wanneer is de beste tijd om kraamzorg aan te vragen?

Zo vroeg mogelijk, bij voorkeur in het eerste trimester van je zwangerschap. Zodra je weet dat je zwanger bent, kun je een aanvraag indienen. De meeste organisaties accepteren aanvragen vanaf een zwangerschapsduur van 8 tot 10 weken. Wacht je tot na de 20e week, dan is de kans op beschikbaarheidsproblemen groter.

Wat als ik geen kraamzorgorganisatie kan vinden in mijn regio?

Als je na zoeken geen plek kunt vinden, neem dan contact op met je zorgverzekeraar. Zij zijn wettelijk verplicht om zorg te bemiddelen als er onvoldoende aanbod is in jouw regio. Dit heet zorgbemiddeling en is gratis.

Kan ik mijn kraamzorgorganisatie later nog wijzigen?

Dat is in principe mogelijk, maar hangt af van de annuleringsvoorwaarden van de organisatie waarmee je al een overeenkomst hebt. Kijk goed naar de algemene voorwaarden voordat je overschakelt. In sommige gevallen wordt een annuleringsvergoeding in rekening gebracht.

Valt kraamzorg onder het eigen risico?

Nee. Kraamzorg valt buiten het eigen risico. Je betaalt wel een vaste wettelijke eigen bijdrage per uur, maar het eigen risico van je zorgverzekering wordt hier niet voor aangesproken.

Hoe lang duurt de kraamperiode?

De kraamperiode duurt officieel 10 dagen na de bevalling. In die periode ontvangt de kraamverzorgende de moeder en baby thuis. De precieze verdeling van uren over die dagen hangt af van de medische indicatie en de situatie thuis.

Wat als mijn baby vroeg geboren wordt?

Bij een vroeggeboorte kan de situatie anders zijn dan gepland. Je kraamzorgorganisatie past de zorg aan op basis van de situatie in het ziekenhuis en de thuissituatie. Neem bij een vroeggeboorte zo snel mogelijk contact op met de organisatie zodat zij de planning kunnen bijstellen. Bij langdurige ziekenhuisopname van de baby starten de kraamzorguren later.